01-02-09

Muziekjes 100 - TOWNES VAN ZANDT - For the sake of the song

 

 For the sake of the song - Townes Van Zandt (1944 - 1997)

 
Voor Muziekjes 100 heb ik een van mijn all time favourite singer-songwriters gekozen, Townes Van Zandt.  Het is heel moeilijk mijn favoriete song te kiezen van Townes Van Zandt, hij heeft er zodanig vele mooie geschreven.  Uiteindelijk is het  'For the sake of the song' geworden, omdat het een sleutelsong in zijn repertoire is, en ook voor de titel natuurlijk.  Want de songs, daar draait het tenslotte allemaal om.  Het is een liedje dat Townes verschillende malen opnieuw heeft opgenomen, en dus op meerdere platen van hem is terug te vinden.  Waarschijnlijk vond hij het zelf een van zijn beste songs, en was hij telkens op zoek naar de ultieme versie.  Deze versie is afkomstig van zijn derde plaat 'Townes van Zandt' uit 1969, en misschien vind ik dit wel de beste versie.
 
Why does she sing her sad songs for me, I'm not the one
To tenderly bring her soft sympathy, I've just begun
To see my way clear and it's plain if I stop I will fall
I can lay down a tear for her pain, just a tear and that's all
What does she want me to do
She says that she knows that moments are rare
I suppose that it's true
Then on she goes to say I don't care and she knows that I do
Maybe she just has to sing for the sake of the song
Who do I think that I am to decide that she's wrong

She'd like to think that I'm cruel but she knows that's a lie for I would be
No more than a tool if I allowed her to cry all over me
My sorrow is real even though I can't change my plans
If she could see how I feel then I know that she'd understand
Does she actually think I'm to blame
Does she really believe that some word of mine
Could relieve all her pain
Can't she see that she grieves just because she's been blindly deceived
By her shame
Maybe she just has to sing for the sake of the song
Who do I think that I am to decide that she's wrong

Nothin's what it seems, maybe she'll start someday to realize
If she abandons her dreams then all the words she can say are only lies
When will she see that to gain is only to lose
All that she offers me are her chains, I got to refuse
It's only to herself that she's lied
She likes to pretend there's something that she should defend with her pride
I don't intend to stand her and be the friend from whom she must hide
Maybe she just has to sing for the sake of the song
Who do I think that I am to decide that she's wrong
 
Townes Van Zandt
 
 
Talloze collega-singer-songwriters hebben Townes de hemel ingeprezen omwille van zijn ongeëvenaard talent voor het schrijven van pakkende, eenvoudige liedjes met fijne teksten en mooie melodieën.  Velen zijn absolute fan van hem en hebben covers van zijn nummers opgenomen : Bob Dylan, Emmylou Harris, Willie Nelson, Guy Clark, en talrijke anderen.  Zelf rekende hij Bob Dylan, Hank Williams, David Olney, Lightning Hopkins en Mozart (!) tot zijn grootste invloeden.  Live speeld hij altijd enkele nummers van Lightning Hopkins, alhoewel hij meer dan genoeg eigen repertoire had om uit te kiezen.  Ook nummers van Dylan en Springsteen ('Racing in the street' in een uitgeklede, sombere maar indringende versie), Hank Williams en andere oude country- en blueszangers stonden op zijn repertoire.  Zijn plaat 'Roadsongs' met enkel covers behoort zelfs tot mijn favoriete platen ever, en dat is des te meer opvallend daar hij een liedjesschrijver pur sang was.  Townes was een echte bluesman, alhoewel hij zich muzikaal zeker niet altijd, en meestal niet zelfs, van het bluesidioom bediende.  Maar zijn leven was een chaos,  Hij was manisch-depressief, wat natuurlijk niet echt beterde met zijn verslaving aan alcohol, medicijnen en gokken.  Hij kon niet met geld omgaan, hij was een zwerver en leefde soms jarenlang in trailers of vond onderdak bij vrienden.  Hij was nochtans driemaal gehuwd en heeft 3 kinderen nagelaten, waarvan John Townes Van Zandt ook voorzichtig een carriere als singer songwriter beoogt.  Een onbegonnen werk nochtans, als je zo een muzikale en genetische erfenis hebt meegekregen. Uiteindelijk is Towens Van Zandt op erg treurige wijze gestorven op 52-jarige leeftijd, officieel door de complicaties van hartritmestoornissen, maar meer dan waarschijnlijk omdat hij gewoon op was.  Zijn zeer destructieve levensstijl heeft uiteindelijk zijn tol geëist,  temeer ook omdat hij ook veel te lang gewacht had om zich fatsoenlijk te laten behandelen en bijna een week heeft gewacht vooraleer hij zich liet opnemen in het ziekenhuis, de laatste dagen voor zijn dood.
 
* * *
 
De eerste maal zag ik Townes live in Brussel op 13 november 1995 in de AB Bellevue Club (de toenmalige voorlopige concertzaal van de AB, omdat de oude AB zelf wegens verbouwingswerken gesloten was) en het was een memorabel concert voor een publiek van een zestigtal mensen.  Townes was in erg goede doen en had toen net zijn plaat 'No deeper blue' uit, zijn eerste studioplaat sinds lange tijd.  Even zag het er naar uit dat het terug wat beter ging met Townes en dat hij zijn creativiteit hervonden had.  Maar jammer genoeg duurde het niet lang.  'No deeper blue' was nochtans een erg sterke plaat, maar de sombere teneur liet niet veel goeds vermoeden.  Op de hoes een mooie tekening van Townes waarop wordt hij geportretteerd wordt als een vurige gokker.  In het concert in Brussel had hij trouwens een hemd aan met een motief van speelkaarten, en met een zelfde hemd staat hij ook op deze hoes.  Misschien drijft hier wel een beetje de spot met zichzelf en zijn gebreken...
 
No Deeper Blue
 
De tweede en laatste maal dat ik Townes Van Zandt live mocht meemaken, was nauwelijks een jaar later.  Townes deed nog een tournee door België, Nederland en Duitsland en speelde in Rotown in Rotterdam, op 4 november 1996, nauwelijks 2 maanden voor zijn overlijden. Het was een sombere herfstavond en het regende in Rotterdam, de rit ernaar toe was ook al moeilijk geweest vanwege het slechte weer.  Maar iets later zaten we warm en droog in het café van de het concertzaaltje Rotown , mijn vriend (en compagnon de route tijdens vele concerten) en ikzelf, achter een dampende tas koffie.  Dan ging de deur open en een slungelachtige, magere man in een lange regenjas kwam binnen.  Even keek hij rond en daarna stapte hij op ons tafeltje af.  Hij glimlachte vriendelijk, en zei dan uitdrukkelijk tegen ons : "you guys, wish me luck" en daarna liep hij door, en verdween achter de coulissen.  Ik was perplex, en wist even niet wat zeggen. De man die zonet was binnengekomen was namelijk Townes Van Zandt, en hij kwam daar heel alleen binnengewandeld in het café, velen hadden hem blijkbaar nog niet eens herkend en de enige personen die hij aansprak waren wij !  Waarom juist wij, ik wist het niet, gewoon toeval waarschijnlijk. Maakt niet uit, maar voor mij was het alvast een vreemde ontmoeting.
 

 
Wat voorafging : 10 jaar eerder in de zomer van 1987 zouden we met 4 vrienden een reis maken door de USA gedurende een vijftal weken.  Op de vooravond van ons vertrek naar Amerika, zag ik op tv een VPRO documentaire (van Bram van Splunteren denk ik) over John Hiatt, die toen de geweldige plaat "Bring the family" gemaakt had.  Met het oeuvre van John Hiatt was ik indertijd redelijk goed vertrouwd, maar in deze documentaire noemde John Hiatt toen een paar singer songwriters die een zeer grote invloed op hem gehad hadden, namelijk Guy Clark en Townes Van Zandt, beide nobele onbekenden voor mij in die tijd.  Nadat we terug waren van onze geslaagde reis door de Verenigde Staten ben ik deze 2 artiesten gaan verkennen en beluisteren. Van Townes kocht ik me eerst de live cd "Rain On A Conga Drum (een live opname van een concert in Berlijn) " en van Guy Clark "Old number one" en vanaf toen was het hek van de dam.  De liedjes van Townes Van Zandt zijn voor mij een verslaving geworden ; éénmaal als je erdoor geraakt bent, is het waarschijnlijk voor altijd.  Sindsdien heb zowat alle cd's verzameld die ik te pakken kon krijgen van Townes Van Zandt.  De laatste jaren ben ik hier wel mee gestopt, want het houdt niet op, er blijven live opnamen uitkomen van allerhande concerten, en dikwijls zijn het slordige uitgaven, met weinig respect voor de erfenis van de geniale singer-songwriter.
 
* * * 
 
De setlist in Rotterdam was als volgt : - Loretta - Dollar Bill Blues - My Starter Won't Start - Katie Belle Blue - Two Girls - - A Song For -  (talks) - Blaze's Blues - Pancho & Lefty - Sanitarium Blues - Buckskin Stallion Blues - (talks) - Tecumseh Valley/Dead Flowers - Colorado Girl/Flyin' Shoes - (talks)  -  Short-Haired Woman Blues - If I Needed You  (totaal 79 min.)
 
Een halfuurtje later was Townes terug een beetje op zijn positieven en hij was meer dan bereid om ons binnen te laten in zijn kleedkamer en mijn cd Live At The Old Quarter te signeren.  Ik schaamde me een beetje omwille van het feit dat ik deze artiest nog lastig viel voor een handtekening, maar dit was mijn enige kans, en zelf zag hij er totaal geen graten in, hij was zeer vriendelijk en babbelde met ons, zij het dan dat we soms niet alles verstonden wat hij zei, want hij was moe en een beetje verward.  Die nacht een beetje verdwaasd de terugrit naar Antwerpen en Genk terug aangevat.  Gemengde gevoelens ook, en we beseften maar al te goed dat dit wel de allerlaatste keer zou zijn dat we Townes Van Zandt op een podium hadden gezien. 
 
Nog geen twee maanden later, op 1 januari 1997 is Townes overleden.  Ik vergeet het nooit meer, we waren juist 's morgens vroeg naar de Elfstedentocht op tv aan het kijken - de laatste die tot op heden is doorgegaan -, het was dus een bitter koude winter.  En enkele weken geleden, toen de kans er weer in zat dat er nog eens een Elfstedentocht zou komen, moest ik herhaaldeijk terugdenken aan die koude winter rond de jaarwisseling een twaalftal jaren geleden.  Townes Van Zandt is overleden op dezelfde dag als Hank Williams, zijn groot idool, die op Nieuwjaarsdag 1953 zijn laatste adem uitblies, net geen dertig jaren oud.  Twee iconen uit de Amerikaanse country, twee geniale singer-songwriters, twee mensen die altijd op het scherp van de snee hadden geleefd, en nu overleden op dezelfde dag, met zovele jaren ertussen.  Toeval bestaat niet.
Het optreden zelf in Rotterdam was heel mooi en ontroerend, maar Townes Van Zandt zag er slecht uit en ziek.  Hij was niet goed bij stem en gaf een belabberde indruk.  Maar met de weinige energie die hem nog restte, trachtte hij toch een zo sterk mogelijke performance neer te zetten en zijn geliefde songs zo mooi en zo goed mogelijk te brengen.  Het publiek stond geboeid te luisteren en was ongewoon stil.  De sfeer was speciaal, iedereen was zich ervan bewust dat hier een groot artiest op het podium stond, weliswaar al lang niet meer op de top van zijn kunnen.  Integendeel, eigenlijk was dit concert fysisch zeker en misschien ook wel psychisch er teveel aan voor Townes Van Zandt, maar hij wou absoluut optreden.  Op het einde werd het heel pijnlijk, tot driemaal toe moest hij het concert onderbreken, omdat hij echt niet meer verder kon zingen, en de laatste keer was de stilte te snijden in het zaaltje.  Toen hij het concert definitief stillegde, besefte iedereen het eigenlijk wel.  Dit was het einde van een ongelooflijk artiest, maar het was bijna genant om dit mee te maken.  Er zou dan ook nooit meer een nieuwe tournee komen.
 
Selectieve discografie
 
Townes Van Zandt heeft een tijdens zijn leven een twintigtal platen gemaakt, waarvan bijna de helft live opnamen zijn.  Deze heb ik allen beluisterd en er is werkelijk geen slechte bij.  Na zijn dood is er jammer genoeg een echte wildgroei ontstaan van uitgaven van live opnamen, soms heel interessante platen maar soms jammer genoeg ook live opnamen van inferieure kwaliteit die nooit zouden zijn uitgebracht als TVZ nog geleefd had, denk ik.  In ieder geval onderstaande platen vormen de kern van zijn oeuvre :
 
Our mother the mountain (1969)
de tweede lp van TVZ, en waarschijnlijk zijn echte meesterwerk, vol perfecte songs van een niveau dat de meeste singer songwriters nooit van hun leven zullen halen ; met absolute klassiekers als 'Tecumseh Valley', 'Kathleen', 'Our mother the mountain' en 'Snake mountain blues'
Townes Van Zandt (1969)
idem als bij de vorige plaat, en tevens uit hetzelfde jaar, waarin TVZ zijn creatieve hoogtepunt beleefde ; met 'For the sake of the song', 'Waiting around to die', 'Don't take it too bad' en 'I'll be here in the morning'
Live at the Old Quarter (1977)Rain on a conga drum : Live in Berlin (1991)
een live opname uit 1973 in de legendarische club The Old Quarter in Houston, misschien wel de meest representatieve plaat voor zijn hele repertoire, een echte klassieker ; als je slechts één TVZ plaat ooit koopt, laat het dan deze zijn
misschien wel de plaat die mij persoonlijk het meest nauw aan het hart ligt, dit is namelijk de eerste cd van TVZ die ik hoorde, en deze plaat blies mij omver, ik vond het meteen van het beste wat ik ooit gehoord had, en was voorgoed fan (zie ook hierboven) ; de 18 songs geven een heel mooi beeld van hoe goed TVZ nog was in het begin van de jaren negentig
Roadsongs (1993)
een live plaat met enkel covers oa. van Joe Ely, Bruce Springsteen, Lightnin' Hopkins (vertegenwoordigd met maar liefst 4 nummers) en Bob Dylan (2 songs) ; ook enkele interpretaties van traditionals  ; het lijkt wel een contradictie, een plaat met allemaal covers door de meester schrijver, maar het is het niet
Rear view mirror (1993)
live in Oklahoma in 1979 ; deze live opnames vind ik erg mooi door de extra dramatiek die er in de liedjes wordt gelegd door de prominente rol van de violist Owen Cody ; het geeft deze plaat een heel sfeervol karakter, naast het feit dat TVZ zelf hier ook erg goed op dreef is
No deeper blue (1994)
op deze plaat verschijnen voor het eerst sinds lange tijd nieuwe songs en dat op zich was al verbazingwekkend, gezien het leven dat hij in die periode leidde ; kwalitatief hoogstaande songs, tekstueel diepgaander dan ooit en dikwijls somber van teneur ; een lichtpunt tussen al die donkere songs was wel een ontroerende ode aan zijn dochtertje met de prachtige naam Katie Belle
 
Townes op YouTube
- Pancho & Lefty in de versie van Willie Nelson en Bob Dylan : http://www.youtube.com/watch?v=TPMxJROHInM&feature=re...
- en nogmaals Pancho & Lefty, ditmaal in de versie van Willie Nelson met Merle Haggard : http://www.youtube.com/watch?v=JxzJAF1BxP4&feature=re...
- en nog een keer Pancho & Lefty, door Emmylou Harris : http://www.youtube.com/watch?v=RsV_NWa1ZG8&feature=re...
- If I Needed You van TVZ, hier in een pakkende versie van Emmylou en Steve Earle : http://www.youtube.com/watch?v=4_9jKo5XxXA&feature=re...
- Nothin' van TVZ door zijn zoon J.T. Van Zandt, bepaald ook geen slechte versie (!)  : http://www.youtube.com/watch?v=tcnC8293J_4&feature=re...
- interview + stukjes live TVZ :  http://www.youtube.com/watch?v=bx27FWl9V1g&feature=re...
- Be Here To Love Me: A Film About Townes Van Zandt : http://www.youtube.com/watch?v=Vzl1O4nPJbI
- A Song For van TVZ (studioversie) + fotomontage : http://www.youtube.com/watch?v=BYK-jNZ0xhQ&feature=re...
- Snowin' on Ration, door Townes samen met zijn vriend Blaze Foley, waarover het vorige nummer gaat : http://www.youtube.com/watch?v=cxC1utGVR2w&feature=re...
- Racing In The Street van Bruce Springsteen door TVZ : http://www.youtube.com/watch?v=KzbWvqdm7tE&feature=re...

* * *

De commentaren zijn gesloten.